Sondaż publiczny

Czy robisz zakupy na jarmarkach świątecznych

Felieton

Autor
Alojzy Lysko: Uczymy się pisać i czytać po śląsku

Wto na wojnie ginie, niebo go niy minie – we stuleci kōńca Wielgij Wojny 1914-1918

Wto na wojnie ginie, niebo go niy minie – we stuleci kōńca Wielgij Wojny 1914-1918

ilustracja

Na Wszystkich Świyntych spominōmy zmarłych, kierym my kiejś fest przoli i kierych dalij noszymy w sercu. Strojymy i ôdwiydzōmy groby na smyntorzach, świycymy, rzykōmy...

Niy zapominōmy tyż ô wojokach, kierzi niy majōm u nos miejsca na kiyrchofach. W kożdej ślonskij familiji zachowało sie ô nich jednak choć pora dobrych słōw, kiere z czciōm sōm wymowiane. Noleży sie takim familijōm pochwała, bo podwiyl sie te słowa tam wypowiado, zabite abo stracone na wojnach wojoki żyjōm. Wielko pochwała noleży sie tyż tyj rodzinie, kiero nōm ôpedziała ta historio:

- Naszego stryka w młodych latach wziyni na wojna. Służyli na morzu. Roz Engliki jich storpedowali i zaczli tynōnć. Kapitan rozkozoł ôpuścić ratunkowe szalupy, coby kożdy marynarz sie hań usadowił. Jak sie te łōdki wypełniły, kapitan bez tako blaszano tuba spytoł, czy znodło by sie tyż miejsce dlo niego.

- Jo jest ôjcym, mōm troje dzieci... – pedzioł.

I wtynczos, niy namyślając sie długo, zgłosili sie nasi stryk. Puścili tego kapitana do szalupy, a sami wskoczyli do lodowatej wody. Sie ino idzie – pra - domyśleć, co sie z nimi stało. Zamarzli na śmierć.

Żodyn by sie nikej ô jich losie niy dowiedzioł, kiejby niy tyn kapitan, kiery szczyśliwie przeżył wojna. Przijechoł do naszej starki i jim to wszystko ôkludził. Nadziynkować sie niy poradził, że takigo dobrego synka wychowali. Razym, kiej starka rzykali za syna pociyrz, to niy było dnia, żeby niy nōnkali Pana Boga:

- Czy ôn niy powiniyn być świyntym?

Wiela to bez ôbie wojny takich świyntych oddało życi za swych bliźnich? Wiela!? I żodyn ô nich niy wiy. Niy przepominejmy jejch! Bo ôni już w niebie świyntymi downo sōm. Pōn Bōg wiy, co robi i wiy, kogo wyświyńcić! Chodzi ô to, coby i doczesny świat ô jich ciyrpiyniach i śmierci wiedzioł. Wspominejmy i godejmy to dzieckōm a wnukōm. Podwiyl godōmy – ôni żyjōm.

 

Zasłyszał od Rudolfa Michalika z Bierunia – Alojzy Lysko

Dodaj swój komentarz

Wywiad

ilustracja

Uśmiech ładuje nasze akumulatory

Rozmowa z Katarzyną Polok- Marcol, Prezesem Fundacji Bajtel- Mysłowice Pomagają

więcej

Stare fotografie

ilustracja

Mąż wyrusza na wojnę

Maria Piekorz (1879-1951), szanowana akuszerka bojszowska z pierwszym mężem Grelą, który jako marynarz poległ na I wojnie światowej.

więcej

Echo historii

ilustracja

Czterej Jeźdźcy Apokalipsy

Według jednej z legend, interpretacji (nieco inaczej niż w biblii) czterej jeźdźcy Apokalipsy to wojna, zaraza, głód i śmierć - i chyba właśnie ci przybysze zawitali w XIX wieku na teren Górnego Śląska, gdy w tle sączącej się wojny ludzie, zwłaszcza ci mniej zamożni, cierpieli głód, za którym krok dalej przyszła zaraza, by potem śmierć zakończyła los chorych ludzi, zostawionych samych sobie. Tak naprawdę choroba przychodziła i zabierała tych z którymi było już naprawdę źle - przychodziła na gotowe, a by ją zaprosić wystarczył łyk wody ze strumienia lub też najzwyklejszy oddech… z morowej chmury, która na zmianę z tyfusem dziesiątkowała ludność Śląska.

więcej

W naszej kuchni

ilustracja

Niech żyją szampinioki!

Tak grzyb ten nazywa się po śląsku, i każdy poliglota domyśli się od razu o co chodzi, bo niemal identycznie nazwa pieczarki brzmi po angielsku, francusku, niemiecku, hiszpańsku, włosku czy rosyjsku. Baszą nazwę pieczarka zrozumie chyba tylko Czech czy Chorwat, od biedy Ukrainiec. Tak jednak czy inaczej, niech żyje szampiniok, niech żyje pieczarka!

więcej

Reportaż

ilustracja

Góra śmieci czy też wyspa skarbów?

Ostatnio był u nas wywóz tak zwanych śmieci wielkogabarytowych, ludzie powystawiali stare kanapy, sprzęt AGD, zabawki dziecięce którymi już się ich pociechy się nie bawią albo sprzęty z których już wyrosły. Wynoszenie zaczęło się już w weekend. I gdy siedziałam na schodach paląc papierosa jechała bagażówka - i ni z tego ni z owego zatrzymała się na ulicy; mężczyzna siedzący przedtem na miejscu pasażera wysiadł z auta i zabrał sprzed jednego z domów stojący wśród innych śmieci mały, różowy, dziecięcy rowerek, po czym zaniósł go do samochodu. Najwyraźniej dla niektórych śmieci, a dla innych skarby.

więcej

Naszym tropem

ilustracja

Elektrownia atomowa tuż za Wisłą?

Kilka kilometrów od Bierunia, trzy kilometry od Bojszów, mniej niż 30 kilometrów od Tychów może powstać elektrownia atomowa! Planuje ją wybudować najbogatszy Polak Michał Sołowow wraz z japońskim koncernem Hitachi Nuclear Energy.

więcej

Partnerzy