Nie siedź w domu

Sondaż publiczny

Czy uważasz, że susza spowoduje duży wzrost cen żywności?

Felieton

Autor
Alojzy Lysko: Uczymy się pisać i czytać po śląsku

Wto na wojnie ginie, niebo go niy minie – we stuleci kōńca Wielgij Wojny 1914-1918

Wto na wojnie ginie, niebo go niy minie – we stuleci kōńca Wielgij Wojny 1914-1918

ilustracja

Na Wszystkich Świyntych spominōmy zmarłych, kierym my kiejś fest przoli i kierych dalij noszymy w sercu. Strojymy i ôdwiydzōmy groby na smyntorzach, świycymy, rzykōmy...

Niy zapominōmy tyż ô wojokach, kierzi niy majōm u nos miejsca na kiyrchofach. W kożdej ślonskij familiji zachowało sie ô nich jednak choć pora dobrych słōw, kiere z czciōm sōm wymowiane. Noleży sie takim familijōm pochwała, bo podwiyl sie te słowa tam wypowiado, zabite abo stracone na wojnach wojoki żyjōm. Wielko pochwała noleży sie tyż tyj rodzinie, kiero nōm ôpedziała ta historio:

- Naszego stryka w młodych latach wziyni na wojna. Służyli na morzu. Roz Engliki jich storpedowali i zaczli tynōnć. Kapitan rozkozoł ôpuścić ratunkowe szalupy, coby kożdy marynarz sie hań usadowił. Jak sie te łōdki wypełniły, kapitan bez tako blaszano tuba spytoł, czy znodło by sie tyż miejsce dlo niego.

- Jo jest ôjcym, mōm troje dzieci... – pedzioł.

I wtynczos, niy namyślając sie długo, zgłosili sie nasi stryk. Puścili tego kapitana do szalupy, a sami wskoczyli do lodowatej wody. Sie ino idzie – pra - domyśleć, co sie z nimi stało. Zamarzli na śmierć.

Żodyn by sie nikej ô jich losie niy dowiedzioł, kiejby niy tyn kapitan, kiery szczyśliwie przeżył wojna. Przijechoł do naszej starki i jim to wszystko ôkludził. Nadziynkować sie niy poradził, że takigo dobrego synka wychowali. Razym, kiej starka rzykali za syna pociyrz, to niy było dnia, żeby niy nōnkali Pana Boga:

- Czy ôn niy powiniyn być świyntym?

Wiela to bez ôbie wojny takich świyntych oddało życi za swych bliźnich? Wiela!? I żodyn ô nich niy wiy. Niy przepominejmy jejch! Bo ôni już w niebie świyntymi downo sōm. Pōn Bōg wiy, co robi i wiy, kogo wyświyńcić! Chodzi ô to, coby i doczesny świat ô jich ciyrpiyniach i śmierci wiedzioł. Wspominejmy i godejmy to dzieckōm a wnukōm. Podwiyl godōmy – ôni żyjōm.

 

Zasłyszał od Rudolfa Michalika z Bierunia – Alojzy Lysko

Dodaj swój komentarz

Wywiad

ilustracja

Z dr hab. Małgorzatą Myśliwiec, tyszanką, profesorem Uniwersytetu Śląskiego rozmawia Dariusz Dyrda

W czerwcu przez Polskę przetoczyła się dyskusja o decentralizacji, w tym samym miesiącu Sejm RP po raz piąty odrzucił projekt ustawy o śląskim języku regionalnym. O obu tych sprawach rozmawiamy z najbardziej znanym na Górnym  Śląsku komentatorem politycznym, prof. Małgorzatą Myśliwiec, politologiem z Tychów.

więcej

Stare fotografie

ilustracja

Mąż wyrusza na wojnę

Maria Piekorz (1879-1951), szanowana akuszerka bojszowska z pierwszym mężem Grelą, który jako marynarz poległ na I wojnie światowej.

więcej

Echo historii

ilustracja

Miasta Duchów

Czy to cień, czy jeniec były, polski, niemiecki, sowiecki? Czy to wiatr, czy echo dawnych salw? Wiatr hula, historia zawodzi, zwiedzać, czy brać za pas nogi? Cicho wszędzie, głucho wszędzie, co to będzie, co to będzie…

Turystyka to nie tylko piękne pałace, strzeliste góry, czyste jeziora. Są tacy, którzy wolą zwiedzać miejsca ludne niegdyś, a dziś wymarłe. Miasta widma. Wiele takich na świecie, ale i na zachodzie Polski, na dawnych terenach niemieckich, także parę znaleźć można. Zapraszam do miast wymarłych.

więcej

W naszej kuchni

ilustracja

Morwa - repertuar do nadrobienia

Mało się o niej mówi mimo, że morwa to roślina znana od tysiącleci. Jej owoce, które przypominają śląskie ostrenżyny czyli polskie jeżyny, albo dzikie maliny sugerują, że morwa to po prostu krzak. Nic bardziej mylnego – to drzewo, które potrafi osiągnąć nawet do 10 metrów wysokości i przetrwać nawet 250 lat. W Polsce nie wzięła się przez przypadek, a na jej historię i właściwości warto zwrócić uwagę.

więcej

Reportaż

ilustracja

Coś do jedzenia, proszę

Niedawno zaczęły się upragnione przez wszystkich wakacje, ale wakacje to nie tylko letni czas wypoczynku, w którym kurorty i wakacyjne miejscowości zapełniają się turystami… zwiększa się też liczba ludzi tam żebrzących. Pod tym względem wakacje niczym się nie różnią od okresu przed świętami, kiedy skokowo zwiększa się liczba ludzi w potrzebie, ale nie dajmy się zwieść - większość
z nich tak naprawdę nic ze zjawiskiem skrajnej biedy wspólnego nie ma, a takie żebranie może być dochodowym zajęciem.

więcej

Naszym tropem

ilustracja

Grosz do grosza…

Postanowiłam sprawdzić, jak to jest, gdy masz pieniądze na przyzwoite zakupy, ale są one w maleńkich nominałach. Grosz, dwa grosze, pięć groszy, dwadzieścia to już grubsza kasa. Dysponuję takimi zawsze, bo mój maż ma dziwny zwyczaj zbieractwa, a raczej porzucania po domu w przeróżnych miejsca drobnych monet, które ja, wychowana w szacunku do pieniądza, zbieram do wielkiego słoika… i zawsze mam dylemat, co zrobić z zebranymi miedziakami. No to dzisiaj sprawdzę, ile są warte. Ruszam w miasto!

więcej

Partnerzy